Hukuki Dayanak, Şartlar ve Uygulama
1

Nafaka, bir kimsenin diğerine —kanundan doğan bir yükümlülük gereği— düzenli olarak yaptığı maddi yardım anlamına gelir.
Türk hukukunda nafaka, genellikle aile hukuku ilişkilerinden doğar ve toplumun en zayıf taraflarını (eş, çocuk, yoksul akraba vb.) koruma amacını taşır.

Nafaka, hem boşanma sürecinde hem de boşanma sonrasında gündeme gelebilir.
Türk Medeni Kanunu (TMK), çeşitli durumlara göre farklı nafaka türleri öngörmüştür.

2. Türk Hukukunda Nafaka Türleri

Türk Medeni Kanunu’nda dört ana nafaka türü düzenlenmiştir:

Tedbir Nafakası (TMK m.169)

İştirak Nafakası (TMK m.182/2)

Yoksulluk Nafakası (TMK m.175)

Yardım Nafakası (TMK m.364 vd.)

Aşağıda her bir nafaka türü ayrı ayrı incelenmiştir.

3. Tedbir Nafakası
A. Tanım ve Hukuki Dayanak

TMK m.169 uyarınca; “Boşanma veya ayrılık davası açılınca, hakim davanın devamı süresince eşlerin ve çocukların geçimi için gerekli önlemleri alır.”

Bu maddeye göre tedbir nafakası, boşanma davası süresince tarafların ve çocukların mağdur olmaması için geçici bir önlemdir.
Davanın açıldığı andan, kararın kesinleştiği tarihe kadar hükmedilebilir.

B.

Eşlerden biri (genellikle gelir durumu zayıf olan),

Çocukların bakımını üstlenen taraf,
tedbir nafakası talep edebilir.

C.

Dava açıldığında re’sen (kendiliğinden)h tarafından

Boşanma kararı kesinleştiğinde kendiliğinden sona erer.

Gelir, yaşam standardı ve ekonomik durum göz önünde bulundurularak belirlenir.

4. İştirak Nafakası
A. Tan

Boşanma sonrası, velayet kendisine verilmeyen eşin, çocukların bakım, eğitim ve yetiştirilme giderlerine katkı sağlaması için ödediği nafakadır.
Dayanağı TMK m.182/2’dir.

B. Şartlar

Ortada ortak çocukB

Boşanma sonrası çocuğun velayeti bir ebeveyne verilmiş olmalıdır.

İtibaren

C

İştirak nafakası, çocuk reşit olana kadardev
Anceğitim süresinceile

D. Mi

Yargıç

5
A. Tan

TMK m

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yaşam standardı düşecek veya kendi geçimini sağlayamayacak eş lehine düzenlenmiştir.

B. Şartlar

Boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olmak,

Nafaka talep eden eşin kusurunun diğerinden daha ağır olmaması,

Karşı tarafın ödeme gücünün bulunması,

Nafaka talebinin dava sırasında veya en geç hüküm kesinleşmeden önce ileri sürülmesi.

C. Süresi ve Sona Ermesi

Kural olarak süresizdir.

Ancak bazı durumlarda sona erer:

Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi,

Taraflardan birinin ölümü,

Nafaka alacaklısının fiilen evliymiş gibi yaşaması,

Ekonomik durumun değişmesi (gelir artışı, yoksulluğun sona ermesi).

D. Miktarın Belirlenmesi

Mahkeme, tarafların sosyal ve ekonomik durum araştırmasına göre adil bir miktar belirler.
Yargıtay kararlarına göre yoksulluk, “asgari geçim düzeyinin altında yaşamayı gerektiren durum” olarak tanımlanmıştır.

6. Yardım Nafakası
A. Tanım

TMK m.364’e göre, “Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu, altsoyu ve kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.”
Yardım nafakası, aile bağlarından doğan ahlaki bir yükümlülüğün hukuki zorunluluğa dönüşmüş şeklidir.

B. Kimler Talep Edebilir?

Anne-baba,

Çocuklar,

Kardeşler (bazı koşullarla).

Bu nafaka türü, genellikle aile bağları zayıf olsa dahi ekonomik gereklilik nedeniyle gündeme gelir.

C. Özellikleri

Boşanma ile ilgisi yoktur; aile bağı yeterlidir.

Yoksulluğa düşme tehlikesi aranır.

Tarafların ekonomik gücü oranında belirlenir.

7. Nafaka Davaları ve Uygulama Süreci
A. Görevli ve Yetkili Mahkeme

Nafaka davalarına bakma görevi Aile Mahkemelerine aittir.
Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6).
Ancak TMK m.177 uyarınca nafaka davaları, nafaka alacaklısının yerleşim yerinde de açılabilir.

B. Dava Türleri

Bağımsız nafaka davası: Boşanma davasından ayrı açılır.

Boşanma davası içinde nafaka talebi: Genellikle tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası bu şekilde istenir.

Nafaka artırımı veya azaltımı davası: Ekonomik koşullar değiştiğinde açılır (TMK m.176/4).

Nafakanın kaldırılması davası: Nafaka şartları ortadan kalktığında açılır.

C. Deliller ve İnceleme

Mahkeme, tarafların gelir durumlarını SGK kayıtları, maaş bordroları, tapu kayıtları ve banka dökümleri üzerinden araştırır.
Sosyal inceleme raporu düzenlenmesi de mümkündür.
Hakim, ekonomik dengeyi gözeterek hakkaniyete uygun bir karar verir.

8. Nafakanın Artırılması, Azaltılması ve Kaldırılması
A. Artırma Davası

Ekonomik şartlar değiştiğinde (enflasyon, gider artışı vb.), nafaka alacaklısı nafaka artırımı davası açabilir.
Mahkemeler bu davalarda T ve tarafların gelir değişimlerini dikkate alır.

Hukuki süreçte sorun yaşamamanız adına bir avukat ile çalışmanız her zaman daha sağlıklı olacaktır. detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.